WSTĘP
Termin organizacja pozarządowa wywodzi się z terminologii anglosaskiej i jest dosłownym tłumaczeniem amerykańskiego „Non Governmental Organization", od którego powstał skrót NGO, używany w terminologii międzynarodowej. Termin organizacja pozarządowa wszedł do polskiego obiegu prawnego po raz pierwszy w ustawie z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych; powyższa ustawa wprowadziła jedyną w ówczesnym ustawodawstwie definicję organizacji pozarządowej. Ilekroć w ustawie jest mowa o organizacjach pozarządowych - oznacza to stowarzyszenia, związki, izby oraz organizacje pracodawców i pracobiorców o charakterze ogólnokrajowym. Definicja ta była niepełna i w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wprowadzono ustrojową definicję organizacji pozarządowej. Zgodnie z jej art. 3 ust. 2 „Organizacjami pozarządowymi są, niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i sto-warzyszenia".
Działanie organizacji pozarządowych w Rzeczpospolitej Polskiej zagwarantowane zostało przepisami Konstytucji RP z 1997 roku. Stosownie do art. 12 Konstytucji: „Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji".
Fundacje i stowarzyszenia - polityka rachunkowości
Każda organizacja pozarządowa, jako osoba prawna, zgodnie z ustawą o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku powinna opracować politykę rachunkowości, według której będą prowadzone księgi rachunkowe. Zasady te przyjmuje się uchwałą zarządu, która musi być podpisana przez upoważnione osoby. Każda zmiana powinna znaleźć się w aneksie, podpisanym przez osoby do tego upoważnione.
Fundacje i stowarzyszenia nie prowadzące działalności gospodarczej mogą skorzystać z uproszczonej rachunkowości określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2001 roku w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek nie będących spółkami handlowymi, nie prowadzących działalności gospodarczej, uproszczenie polega tylko na „uproszczonym sprawozdaniu finansowym". Organizacje pozarządowe posiadające status pożytku publicznego sporządzają sprawozdanie merytoryczne z działalności według nowego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sprawozdania merytorycznego z działalności pożytku publicznego.
Rozporządzenie określa zakres sprawozdania merytorycznego z działalności pożytku publicznego w okresie sprawozdawczym oraz o wydatkowaniu środków finansowych pochodzących z 1%. Rozporządzenie wchodzi w życie 1 stycznia 2011 roku.
W niniejszej publikacji postaram się Państwu przedstawić zasady prowadzenia takiej księgowości dla fundacji i stowarzyszeń nie prowadzących działalności gospodarczej należących do organizacji pozarządowych.

Aldona Gibalska

Wykształcenie wyższe. Urodzona w 1961 roku w Zwoleniu. Wysokiej klasy specjalista z dziedziny rachunkowości i podatków. Wydała książkę z zakresu prowadzenia rachunkowości  w organizacjach pozarządowych „Fundacje. Stowarzyszenia. Zasady funkcjonowania i opodatkowania.” Wszechnica Podatkowa, Kraków, 2011, 2010,2009. Autorka wielu publikacji dotyczących rachunkowości w NGO. Trener z zakresu rachunkowości, rachunkowości budżetowej, podatków i finansów dla instytucji budżetowych, podmiotów gospodarczych i NGO. Trener biorący udział w projektach szkoleniowych POKL w tym Profesjonalni Fundraiserzy z zakresu podatków, finansów i zarządzania finansami. Wykładowca akademicki. Wiceprezes Zarządu ds. finansowych w Fundacji dla Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wiceprezes Zarządu Fundacji wspierania badań nad życiem i twórczością Heleny Modrzejewskiej. Członek Zarządu Małopolskiego Centrum Finansów i Rachunkowości sp. z o.o.